Samenvatting Algemeen Overleg Participatiewet

26 september 2019

Donderdagmiddag 12 september sprak de Tweede Kamer met staatssecretaris Van Ark over de Participatiewet tijdens het Algemeen Overleg. Daarbij ging het ook over de aangekondigde maatregelen in het kader van het ‘Breed Offensief’. Hierna volgt een overzicht van de belangrijkste uitkomsten.

Financiën
Er was waardering voor de ingezette koers, maar de Tweede Kamer was ook kritisch over een aantal maatregelen. Kamerleden vroegen terecht of een wettelijk aanvraagrecht voor maatwerkondersteuning wel past binnen het huidig financiële kader. Cedris, de VNG en Divosa constateerden eerder al dat het beschikbare budget voor de uitvoering van de Participatiewet onvoldoende is. Volgens de staatssecretaris is er op dit moment geen indicatie dat de huidige budgetten ontoereikend zijn. In het najaar komt er meer inzicht in de kosten van begeleiding voor nieuwe doelgroepen.

Vrijlatingsregeling
Ook over de vormgeving van de vrijlatingsregeling waren er vanuit de Kamer de nodige opmerkingen. Er werd gepleit voor een structurele regeling in plaats van een vrijlatingsregeling voor een jaar voor deeltijdwerknemers. Verder was de kritiek dat het voorstel ervoor zorgt dat deeltijdwerknemers afhankelijk blijven van het uitkeringsregime. Daardoor is er geen sprake van volledige economische zelfstandigheid. Als alternatief werd gevraagd om een inclusietoeslag, zoals o.a. door Cedris bepleit. Volgens de staatssecretaris vraagt een keuze voor een fiscale toeslag om forse systeemingrepen. Dat maakt zo’n maatregel op korte termijn onhaalbaar. Ze kiest voor maatregelen die nu mogelijk zijn, zodat op korte termijn de betreffende doelgroep per maand €130,- extra te besteden heeft.

Wet Arbeidsmarkt in Balans
Met de invoering van de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) dreigt het arbeidsperspectief van de doelgroepen Banenafspraak en beschut werk vanaf 1 januari 2020 te verslechteren. Het wordt dan voor werkgevers fors duurder om deze mensen werk te bieden. De oorzaak is het verruimde payrollregime. Via een AMvB wordt daarop alleen een uitzondering gemaakt voor de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Een aantal coalitiefracties uitten, met verwijzing naar de lobbybrief van Cedris, hierover hun bezorgdheid.

Het CDA merkte op dat de beperkte uitzondering niet strookt met de toezegging dat er ook voor de doelgroep Banenafspraak en beschut werk een uitzondering zou komen. De staatssecretaris constateerde dat hier inderdaad een potentieel probleem ligt waarvoor ze nu geen oplossing heeft. Het kabinet maakt de keuze om eerst te kijken hoe het in de praktijk uitwerkt. Daarnaast wijst Van Ark ook op de verantwoordelijkheid van sociale partners om lage loonschalen in te voeren. Daardoor blijft de kostentoename enigszins beperkt. De VVD kondigde in reactie hierop een motie aan om ongewenste gevolgen voor de doelgroep Banenafspraak en beschut werk te voorkomen.

Behoud infrastructuur
Tijdens dit overleg is ook aandacht gevraagd voor de dreigende ontmanteling van bestaande SW-bedrijven. Soweco werd daarbij genoemd als actueel voorbeeld. Volgens meerdere fracties gebeurt er te weinig om SW-bedrijven overeind te houden en te borgen dat de expertise en het beschikbaar instrumentarium landsdekkend beschikbaar is. De staatssecretaris wijst op de verantwoordelijkheid van gemeenteraden om hier keuzes in te maken. Wel vindt Van Ark dat gemeenten er verstandig aan doen om de infrastructuur van de SW ook in te zetten voor de uitvoering van de Participatiewet.

Beschut werk
De Tweede Kamer heeft zorgen over de achterblijvende aantallen bij beschut werk. Een aantal fracties vindt dat gemeentes een verkeerde prikkel krijgen. Gemeenten krijgen geld op basis van de door het Rijk opgelegde taakstelling. Ongeacht of er beschutte werkplekken worden ingevuld. Gemeenten die hun best doen worden gestraft, gemeenten die niets doen beloond. Als een gemeente meer invult dan de taakstelling, dan ontvangt het voor deze extra plekken geen financiering. Een aantal fracties pleit ervoor om de financiering te koppelen aan realisatie van werkplekken. De staatssecretaris verwijst naar de evaluatie beschut werk die voor de begrotingsbehandeling naar de Tweede Kamer wordt gestuurd.

Moties
Door verschillende Kamerleden zijn moties aangekondigd. Daarom zal er een vervolg op dit debat komen in de vorm van een VAO (Voortgezet Algemeen Overleg). Daarin kunnen de Kamerleden moties indienen. Dat datum hiervan is nog niet bekend.

Bron: Cedris


Naar het overzicht